Thứ Năm, 7 tháng 7, 2016

Tên đảo ở Trường Sa: Kỳ 1 – Viết sao cho đúng?

Trong nhiều bài báo và cả một số văn bản về Trường Sa, đảo Trường Sa thường được viết là đảo Trường Sa Lớn. Đó là điều rất không nên. 
Tên chính thức của đảo là Trường Sa.
Ngày 29/4/1975, Hải quân nhân dân Việt Nam giải phóng đảo Trường Sa, không giải phóng đảo Trường Sa lớn.

Cách gọi đảo Trường Sa lớn có từ khi nào? Chắc chắn có từ sau ngày 4/4/1978, khi quân ta ra đóng giữ đảo Đá Giữa. Sau đó, đảo Đá Giữa được chính thức đổi tên thành đảo Trường Sa Đông. Từ khi có Trường Sa Đông, bắt đầu xuất hiện việc gọi đảo Trường Sa là đảo Trường Sa lớn. Theo anh em hải quân, gọi như vậy là để tránh nhầm lẫn giữa hai đảo, Trường Sa lớn và Trường Sa Đông. Tuy nhiên, ta vẫn gọi đảo Sinh Tồn (không thêm “lớn”), có sợ nhầm lẫn với đảo Sinh Tồn Đông đâu.
Vậy nên viết là đảo Trường Sa hay là đảo Trường Sa Lớn? Có nhiều ý kiến rằng, gọi cách nào cũng được. Lại có những bạn nói, phải gọi là Trường Sa Lớn. Việc tên đảo lúc thì được viết là Trường Sa, lúc thì được viết là Trường Sa Lớn trên báo chí, văn bản chính thức làm nhiễu thông tin, đến mức có người đã nghĩ rằng có ba đảo Trường Sa: đảo Trường Sa, đảo Trường Sa Đông và đảo Trường Sa Lớn.

Cá nhân tôi, tôi sẽ luôn luôn viết và nói, tên đảo là TRƯỜNG SA. Vì đó là tên chính thức, được gắn, được khắc trang trọng trên bia chủ quyền nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở giữa hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa, tọa độ 8 độ 38 phút vĩ độ Bắc, 111 độ 56 phút kinh độ Đông, trung tâm của thị trấn Trường Sa thuộc huyện Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. Trường Sa lớn không phải địa danh, chỉ là cách gọi không chính thức, nên nếu phải dẫn đúng lời ai đó, chẳng hạn NSƯT Khánh Hòa Dương, tôi sẽ viết: “Trường Sa lớn kia rồi, ca sĩ Khánh Hòa reo lên phấn khích khi thấy đảo Trường Sa đã hiện lên phía mũi tàu”. Tức là, chữ “lớn” không viết hoa. 

Thứ Tư, 6 tháng 7, 2016

Không có chuyện “giành lại Len Đao”

Không có chuyện “chiếm lại Len Đao”, không có chuyện “không quân Việt Nam xuất kích giành lại Len Đao”, bởi vì từ khi cắm cờ lên đá Len Đao vào sáng sớm ngày 14/3/1988, quân ta chưa bao giờ để mất nơi này.

Ngày 11/3/1988, tàu HQ-605 hoàn thành chuyến tiếp vận cho các đảo chìm vừa được quân ta đóng giữ là Tốc Tan, Núi Le…, trên đường về Cam Ranh đã đến đảo Đá Đông. Nước ngọt, lương thực thực phẩm đã chuyển hết cho các đảo, tàu chỉ giữ lại lượng rất ít, đủ dùng cho mấy ngày hành quân về bờ. Bất ngờ, Đại úy Lê Lệnh Sơn, thuyền trưởng tàu HQ-605 nhận được mật lệnh của Phó đô đốc Giáp Văn Cương, Tư lệnh Hải quân kiêm Tư lệnh Vùng 4 Hải Quân, phải cấp tốc đóng giữ đảo Len Đao vào sáng sớm ngày 14/3/1988. Tàu HQ-605 đã khẩn trương thực hiện mệnh lệnh, cắm được quốc kỳ Việt Nam trên bãi đá Len Đao vào sáng sớm ngày 14/3/1988. Mặc dù sau đó tàu HQ-605 bị các tàu Trung Quốc bắn cháy rồi chìm, trung úy thuyền phó Phan Hữu Doan và trung sĩ báo vụ Bùi Duy Hiển hy sinh, sĩ quan chiến sĩ của tàu vẫn bình tĩnh, cùng nhau đưa thương binh, liệt sĩ về đảo Sinh Tồn an toàn…
Gần đây có một số bài báo đưa thông tin, khoảng 1 tháng sau sự kiện 14/3/1988 hải quân Việt Nam đã tổ chức giành lại đá Len Đao. Có báo còn giật tít “Không quân Việt Nam xuất kích giành lại đảo Len Đao”, theo đó 35 lính công binh và 7 lính hải quân do Tư lệnh Vùng 4 Hải quân chỉ huy được trang bị súng 12ly7, DKZ… đổ lên Len Đao trong đêm. Sáng ra, Trung Quốc cho 7 tàu chiến và vô số xuồng nhỏ bao vây, uy hiếp, nhưng quân ta kiên quyết bám đảo. Tình hình đang căng thẳng thì trên trời xuất hiện 7 máy bay SU–22 của Việt Nam bay từ đất liền ra, tàu Trung Quốc bỏ chạy… Thế là ta chiếm lại được đá Len Đao.  
Sự thực không phải như vậy.
Đại tá Nguyễn Dân, trong chiến dịch CQ-88 là trung tá, Phó tham mưu trưởng Vùng 4 Hải quân, chỉ huy trưởng khu vực II Trường Sa (cụm Sinh Tồn, bao gồm Gạc Ma, Len Đao, Cô Lin), người đã có mặt ở Len Đao từ chiều ngày 14/3/1988 trên tàu HQ-614 khẳng định, không có chuyện 7 chiếc SU-22 cùng lúc xuất hiện để hỗ trợ việc đóng giữ đá Len Đao. Chỉ có vài lần máy bay vận tải AN-26 bay ra khu vực này trong các ngày 15/3/1988, 16/3/1988. Trong mấy tháng sau sự kiện 14/3/1988, ta giữ Len Đao bằng sự hiện diện của tàu HQ-614 và một số tàu khác, cho đến khi ta bí mật tổ chức đưa vật liệu lên Len Đao, nhanh chóng làm nhà cao chân.


Trung tá Nguyễn Văn Dân cắm cờ ở đá Len Đao, ngày 22/4/1988
Theo sách “Truyền thống đoàn Trường Sa anh hùng” do NXB Trẻ xuất bản năm 1995: Khu vực 2 còn phức tạp, nên kế hoạch đóng giữ làm nhà ở Cô Lin, Len Đao yêu cầu phải bảo đảm bí mật, khẩn trương, tránh đụng độ, không cho địch biết ý định. Đồng chí Thư (Đại tá Lê Văn Thư, Chỉ huy trưởng Vùng 4) và đồng chí Phạm Công Phán (Đại tá Phạm Công Phán, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 146 – tức là đoàn Trường Sa) được giao nhiệm vụ tổ chức thi công làm nhà ở 2 đảo này. Tàu HQ-462 từ Cô Lin đến Len Đao ngày 28/6/1988, ủi vào bãi cạn đúng quy định. Sáng ngày 28/6, đồng chí Thư lên Len Đao kiểm tra vị trí làm nhà. Trong quá trình làm, một số tàu Trung Quốc vẫn đe dọa khiêu khích, có khi chúng vào cách đảo 180m. Ta dùng loa yêu cầu không được gây khó dễ cho ta, sau đó chúng bỏ đi. Ngày 7/7 ta làm xong nhà ở Len Đao, ngày 9/7 bàn giao cho lực lượng bảo vệ đảo. Đến ngày 10/7 làm xong nhà ở Cô Lin…


Như vậy, hôm nay vừa đúng 28 năm, ngày chiếc nhà cao chân đầu tiên ở đảo chìm Len Đao được hoàn thành xây dựng.    

Chủ Nhật, 3 tháng 7, 2016

Đừng té nước theo mưa!

Nếu thực sự có thái độ làm việc khoa học, thực sự vì môi trường, các nhà khoa học đừng té nước theo mưa, đừng đổ riệt cho duy nhất một thủ phạm, cần xác định: san hô ở ven biển các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế bị chết từ khi nào, bao nhiêu diện tích mới chết vài tháng nay, bao nhiêu diện tích đã chết từ trước, bị chết do các nguyên nhân nào. Không chỉ ra được mọi thủ phạm làm san hô chết, để từ đó có biện pháp ngăn ngừa thích hợp, san hô sẽ tiếp tục chết, hàng trăm năm nữa cũng không phục hồi được, đừng nói là vài chục năm nữa.  
Theo tài liệu của Viện Hải dương học, độ phủ của san hô sống ở vịnh Nha Trang năm 1994 là 52%, hiện nay chỉ còn 20%. Các mối đe dọa sự sống của rạn san hô là: Khai thác quá mức sinh vật rạn bằng mọi công cụ, biện pháp; Đánh bắt hủy diệt (bằng chất nổ, bằng hợp chất cyanua và một số chất độc khác); Lắng đọng trầm tích; Ưu dưỡng của nước biển dẫn đến hiện trượng tảo nở hoa hoặc bùng nổ độ phủ của rong biển trên rạn san hô; Phá hủy rạn do thả neo hay rác thải.

Vài năm gần đây, san hô tại Phú Quốc, Côn Đảo cũng bị chết khá nhiều. Ban quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo cho biết, một lượng lớn san hô tại đây đang bị tẩy trắng và chết dần trên diện rộng khoảng từ 600 đến 800 ha, nguyên nhân của tình trạng trên là do nhiệt độ nước biển đang nóng dần lên hơn mức bình thường, làm giảm lượng oxy trong nước.   

Thứ Hai, 20 tháng 6, 2016

Hôm nay có gì mới không?

Hôm nay có gì mới không? Đó là câu chào ngày mới của nhà báo Xuân Hòa, cựu trưởng văn phòng báo Thanh Niên tại Nam Trung bộ và Tây Nguyên, khi gặp đồng nghiệp.
Tôi và một và đồng nghiệp lúc đầu không thích câu chào này cho lắm, cho rằng đó là câu chào hình thức, lại có hơi hướng tò mò, “khai thác thông tin”.
          Nhưng sau này, và cho đến bây giờ, tôi thấy đó là là câu chào hay, là điều mỗi nhà báo phải tự hỏi mình, mỗi ngày.
          Tiếng Anh có một từ, tôi cho là từ hay nhất của tiếng Anh, đó là NEWS – Tin tức. Trong News có New – mới, mới mẻ. NEWS lại có đủ Bắc (North) - Đông (East) – Tây (West) – Nam (South). Tin tức là phải mới mẻ, từ bốn phương tám hướng, đủ ba hồn chín vía của cõi nhân gian.

Chúc các đồng nghiệp luôn tự làm mới mình, làm mới tờ báo của mình, không “bắt gà chết”, không “hấp cơm nguội”, luôn mang tới cho bạn đọc những thông tin mới mẻ, hấp dẫn, da dạng, đa chiều, thiết thực, lành mạnh.   

Thứ Sáu, 10 tháng 6, 2016

Sông Nhuệ của tôi

Nhà tôi ở khu gia đình Viện quân y 103, Học viện Quân y, đất cũ làng Xa La bên sông Nhuệ. Lũ chúng tôi, ngày tắm sông vài buổi là thường. Nước sông Nhuệ bình thường khá trong, nhưng cũng nhiều khi đỏ nặng phù sa. Đó là khi Công ty Thuỷ nông sông Nhuệ mở cửa đập, đưa nước sông Hồng vào sông Nhuệ, tuới tắm cho khắp vùng Hà Đông, Hà Nam. Khi nước lên, chúng tôi rủ nhau kiếm que tre làm cần, chỉ khâu hoặc dây lõi pin Văn Điển làm dây câu, đập ruồi làm mồi để câu cá mương. Chỉ cần rắc ít thính xuống sông là cá mương kéo đến hàng đàn, cắn câu và bị giật lên bờ liên tục.
Nước rút, để lại lớp phù sa dày màu nâu đỏ. Bọn trẻ con chúng tôi hay làm cầu trượt bằng phù sa để trượt từ bờ sông xuống nước, hoặc vùi mình trong lớp phù sa mịn mát ấy. Không thể quên cảm giác khoan khoái tuyệt vời những khi đó. Tắm bùn khoáng Tháp Bà Nha Trang cũng không bằng đùa nghịch với phù sa sông Nhuệ.
Sông Nhuệ, đoạn giữa khu tập thể Học viện Quân y và làng Hà Trì 
Cũng nhiều khi, chúng tôi chửi nhau với bọn trẻ con bên làng Hà Trì. Bọn tôi thường thắng, với câu chửi kinh điển “Hà Trì là con Xa La, Xa La là cháu viện 3, viện 3 là cha Yên Phúc, Yên Phúc là cục mắm tôm”. Chửi nhau chán thì lấy đất, đá, mảnh sành ném nhau. Thỉnh thoảng bên này bơi sang bên kia tấn công. Có lần, hồi tôi học lớp 4, chúng tôi bị bọn trẻ Hà Trì tập kích. Chúng bơi qua sông ở đoạn khác, rồi lẻn tới chỗ chúng tôi để quần áo, ôm sạch. Lần đó, may có thằng bạn để quần áo ở chỗ khác, nó cho tôi mượn cái áo để về nhà…    
Sông Nhuệ cũng là một nguồn sống của gia đình tôi. Bên bờ sông, nhà tôi có một mảnh vườn, chừng dăm chục mét vuông. Rau muống, xu hào, rau dền, đậu cô-ve, cà chua, thì là…, mùa nào thức nấy, chính tay tôi đã trồng chừng ba bốn chục loại rau ở mảnh vườn ấy. Lâu lâu cả nhà, từ bố mẹ đến anh chị em chúng tôi, kể cả mấy đứa em gái lại xắn phù sa dưới sông lên bồi cho vườn. Chẳng cần mai hay xẻng, chỉ cần dùng tay xắn từng miếng phù sa bỏ vào xô, xách lên vườn. Rau trồng trên đất phù sa mới, xanh tốt lạ. Dọc mùng cao quá đầu tôi, còn rau cải xanh, mỗi bữa chỉ cần tỉa mươi lá là đủ cho cả nhà gần chục người… Rồi nhà tôi còn làm chuồng lợn ở đó. Nhờ nuôi lợn, tắm lợn mà có lần tôi làm bài văn tả lợn được cô giáo chủ nhiệm lớp khen hay, đọc bài văn trước lớp.
 Khi nước sông Nhuệ cạn, chúng tôi hay đi xúc hến, mò trai. Lội dọc mép nước, lấy rổ xúc bùn phù sa rồi dùng tay chà cho phù sa tan chảy theo nước, hến và trùng trục ở lại. Nếu bắt trai thì mang theo cái chậu, lội ra chỗ nước sông sâu đến cổ. Dò dẫm bằng chân, thấy trai thì ngụp xuống móc lên. Chừng tiếng đồng hồ là đủ nguyên liệu cho nồi canh hến, cháo trai ngon tuyệt!

          Bây giờ, những chuyện trên đã thành cổ tích. Sẽ chẳng bao giờ có thể tắm ở sông Nhuệ được nữa. Không được như nhạc sĩ Hoàng Hiệp “lòng chợt vui, thấy sông không già”. Sông Nhuệ đã thành dòng sông đen, nước sông Nhuệ bây giờ còn kinh khủng hơn nước sông Tô Lịch. Sông Nhuệ của tôi đã chết.

          Nghe nói Hà Nội đã có dự án hồi sinh sông Nhuệ. Bao giờ cho đến ngày xưa!

Thứ Bảy, 4 tháng 6, 2016

Ngài Bob Kerry hay lão Kerry?

Tôi tin rằng, ít ngày nữa, sau khi đã đọc, đã nghe những ý kiến về việc mình làm Chủ tịch Hội đồng Tín thác của trường Đại học Fulbright Việt Nam, đã có thời gian suy nghĩ, Bob Kerry sẽ rút lui khỏi vị trí đó.
Những người ủng hộ ông Bob Kerrey làm Chủ tịch Hội đồng Tín thác của trường Đại học Fulbright Việt Nam (FUV) nói rằng, Bob Kerrey đã sám hối, đã làm nhiều việc để hàn gắn quan hệ Việt –Mỹ. Họ bảo phải biết tha thứ, chê rằng những người phản đối Kerry ở vị trí lãnh đạo FUV là hẹp hòi, rằng dân tộc cứ bị quá khứ ám ảnh mãi thì sao tiến bộ, văn minh được…
Các bạn và tôi làm gì có tư cách để nói về tha thứ hay không tha thứ. Những người có quyền nói điều đó là người thân của 20 phụ nữ, trẻ em, người già bị ông ta và đồng bọn thảm sát tại Thạnh Phong,  Bến Tre, ngày 25/2/1969. Ông ta đã được thân nhân của các nạn nhân tha thứ. Nhiều người Việt Nam khác cũng đã tha thứ cho những lính Mỹ đã trực tiếp bắn chết người thân của họ.
Nhưng, tha thứ không có nghĩa là chấp nhận để Bob Kerry ở vị trí lãnh đạo FUV. Phản đối Kerry ở vị trí lãnh đạo FUV không có nghĩa là không tha thứ cho ông ta. Bàn về điều này, cũng nên biết về vai trò của Đại học Fulbright Việt Nam. Tại sao Tuyên bố chung Việt – Mỹ ngày 23/5 nêu việc mở Đại học Fulbright Việt Nam? Tại sao trong bài phát biểu ở Trung tâm Hội nghị quốc gia Hà Nội ngày 23/5, Tổng thống Mỹ Obama dành nhiều thời gian để nói về việc mở Đại học Fulbright Việt Nam? Vì Đại học Fulbright là một trung tâm truyền bá văn hóa, tư tưởng Mỹ, tương tự Học viện Khổng tử của Trung Quốc, việc mở FUV như một biểu tượng của sự hợp tác giáo dục Mỹ - Việt. Ở cương vị Chủ tịch Hội đồng Tín thác của FUV, chắc chắn Bob Kerry sẽ xuất hiện thường xuyên ở các sự kiện, trên các phương tiện truyền thông. Sự xuất hiện thường xuyên của ông ta có giúp củng cố mối quan hệ hữu nghị Việt – Mỹ, hay vô tình mở lại vết thương cũ trong lòng người dân Việt Nam, gây chia rẽ mối quan hệ đang tốt đẹp hơn bất cứ thời điểm nào trong quan hệ giữa hai nước?    
Bà A có chồng bị ông B giết hại. Tôi sẽ hoan nghênh việc ông B xin lỗi bà A, hoan nghênh việc ông ta lo lắng, chăm sóc cho con cái bà A, ngoài những việc ông ta bắt buộc phải làm, theo pháp luật. Tôi sẽ rất cảm phục, tán thành việc bà A tha thứ cho ông B, không đòi tòa xử tử hình ông ta, chấp nhận để ông ta giúp đỡ con mình. Nhưng tôi sẽ cho là bà A thiếu tự trọng, bạc nghĩa với chồng khi để ông B thoải mái xoa đầu con mình, nói cười rôm rả trong đám giỗ chồng mình.  
Tôi tin rằng, ít ngày nữa, sau khi đã đọc, đã nghe những ý kiến về việc mình làm Chủ tịch Hội đồng Tín thác của trường Đại học Fulbright Việt Nam, đã có thời gian suy nghĩ, Bob Kerry sẽ rút lui khỏi vị trí đó. Tôi sẽ tôn trọng Bob Kerry hơn nhiều nếu ông ta làm việc đó, sẽ tin rằng ông ta thực tâm muốn mang lại điều gì đó tốt đẹp cho người Việt Nam, cho quan hệ Việt – Mỹ.

Bằng không, tôi sẽ nói, Bob Kerry, ông vẫn là kẻ sát nhân. 

Thứ Tư, 25 tháng 5, 2016

Diễn giỏi, dựng tài

Sau chuyến thăm của ngài Obama, nhiều người nên nhìn lại mình. Nhất là các diễn viên Việt Nam. Còn những ai muốn tác động, dàn xếp được cả hoạt động của nguyên thủ vì mục đích của mình, nên học hỏi đầu bếp Anthony Bourdain.